Je factuur blijft onbetaald. Je hebt al herinneringen gestuurd, er zijn betalingsbeloftes gedaan, maar betalen gebeurt niet. Dan komt vroeg of laat de vraag op: is bankbeslag een effectief middel om alsnog betaald te krijgen?

Dat kan het zeker zijn. Maar bankbeslag is geen standaardoplossing. Het werkt alleen goed als de timing klopt, de vordering juridisch voldoende hard is en de kosten opwegen tegen de kans op verhaal.

Wat is bankbeslag?

Bankbeslag is beslag onder de bank van je klant. Juridisch is dat een vorm van derdenbeslag: de bank houdt geld van jouw schuldenaar onder zich en wordt daarom in het beslag betrokken.

Bij een onderneming met een rechtspersoon, zoals een BV, richt het beslag zich op de bankrekeningen van die rechtspersoon. Bij een eenmanszaak ligt dat anders: daar is er juridisch geen scheiding tussen privévermogen en ondernemingsvermogen. Bij een VOF kan verhaal op vennoten mogelijk zijn, maar dat hangt af van de juridische positie van de vennoten en van de titel of het beslagrekest.

Conservatoir of executoriaal bankbeslag?

Er zijn twee hoofdvormen.

Conservatoir bankbeslag leg je voordat de rechter inhoudelijk over de vordering heeft beslist. Je vraagt daarvoor verlof aan de voorzieningenrechter. Het doel is om saldo veilig te stellen, zodat verhaal niet verdwijnt terwijl jij nog moet procederen. Krijg je verlof, dan moet je daarna wel binnen de door de rechter gestelde termijn de hoofdzaak starten. Die termijn is vaak kort.

Executoriaal bankbeslag leg je pas als je al een executoriale titel hebt, meestal een vonnis dat uitvoerbaar is. Er is dan geen nieuw beslagverlof nodig. De gerechtsdeurwaarder legt het beslag onder de bank en de bank moet vervolgens volgens de wettelijke regels meewerken.

Wat treft het beslag precies?

Bij bankbeslag gaat het in beginsel om het saldo dat op het moment van beslaglegging op de getroffen rekening of rekeningen staat. Dat maakt bankbeslag vaak effectief, maar ook tijdgevoelig.

Belangrijk om te weten: betalingen die ná het beslag op de rekening binnenkomen, vallen bij dit type bankbeslag in beginsel niet onder het beslag. Timing is dus essentieel. Leg je beslag op een moment dat de rekening leeg is, dan levert het beslag mogelijk weinig of niets op.

Waarom is bankbeslag vaak effectief?

Het grote voordeel van bankbeslag is dat je beslag legt op geld, niet op goederen die eerst nog verkocht moeten worden. Dat maakt het voor incasso vaak sneller en praktischer dan beslag op inventaris of andere vermogensbestanddelen.

Daarnaast zet een bankbeslag de schuldenaar vaak onder directe druk. Zodra een rekening wordt geraakt, ontstaat er meestal snel beweging: een betalingsvoorstel, een schikking of alsnog volledige betaling.

Welke risico’s zijn er?

Bankbeslag is niet zonder risico.

De eerste onzekerheid is eenvoudig: er moet wel saldo zijn op het moment van beslaglegging. Zonder saldo heb je wel kosten, maar geen opbrengst.

Daarnaast kan sprake zijn van samenloop met andere schuldeisers. Dan geldt niet simpelweg altijd: wie het eerst komt, het eerst maalt. Rang, preferenties en verdelingsregels kunnen invloed hebben op wat jij uiteindelijk ontvangt.

Ook een faillissement van de schuldenaar is een reëel risico. Conservatoir beslag beschermt niet tegen faillissement. Wordt de schuldenaar failliet verklaard, dan biedt het eerder gelegde conservatoire beslag doorgaans geen zelfstandige zekerheid meer.

Een ander praktisch aandachtspunt is dat een zichtbaar banksaldo niet altijd betekent dat dat bedrag ook volledig voor verhaal beschikbaar is. Heeft de schuldenaar zelf ook een financiering, krediet of andere schuld bij dezelfde bank, dan kan de bank een eigen juridische positie hebben bij de afwikkeling van het beslag. Daardoor kan het uiteindelijke uit te keren bedrag lager uitvallen dan het saldo op de rekening op het eerste gezicht doet vermoeden.

Geldt dit ook bij zzp’ers en natuurlijke personen?

Ja, maar dan is extra voorzichtigheid nodig.

Bij een eenmanszaak is de ondernemer privé aansprakelijk voor ondernemingsschulden. Tegelijk gelden bij bankbeslag op een natuurlijke persoon beschermingsregels. Sinds 2021 moet bij bankbeslag op een natuurlijke persoon rekening worden gehouden met een beslagvrij bedrag. De hoogte daarvan is niet vast, maar hangt af van de persoonlijke en financiële situatie van de schuldenaar.

Wanneer is bankbeslag zinvol?

Bankbeslag is vooral interessant als:

• je vordering goed onderbouwd is;
• er aanwijzingen zijn dat de klant over banksaldo beschikt;
• snelheid belangrijk is;
• de kosten van beslag en procedure in verhouding staan tot de omvang van de vordering;
• je wilt voorkomen dat verhaal verdwijnt voordat je een uitspraak hebt.

Conclusie

Bankbeslag kan een krachtig incassomiddel zijn, vooral als je snel moet handelen en vermoedt dat er op dat moment saldo aanwezig is. Tegelijk is het een middel dat juridisch en strategisch zorgvuldig moet worden ingezet. Niet elke openstaande factuur leent zich ervoor, en een verkeerd getimede beslaglegging kan vooral kosten opleveren.

Wil je weten of bankbeslag in jouw situatie verstandig is? Laat dan eerst beoordelen hoe sterk je vordering is, of er waarschijnlijk verhaal is en of conservatoir of executoriaal beslag de juiste route is.