Je hebt geleverd, maar je klant betaalt niet. Dan denk je al snel aan aanmaningen, incasso of procederen. Maar er is nog een krachtig juridisch instrument dat in de praktijk vaak wordt vergeten: het recht van reclame.

Met dit recht kun je onder voorwaarden de geleverde goederen terughalen, zonder eerst een procedure te hoeven voeren.

Wat is het recht van reclame?

Het recht van reclame (art. 7:39 BW e.v.) geeft jou als verkoper de mogelijkheid om geleverde goederen terug te vorderen als de koopprijs niet (volledig) is betaald.

Als je dit recht correct inroept, wordt de koopovereenkomst ontbonden en krijg je, anders dan bij een ‘gewone’ ontbinding, het eigendom van de goederen van rechtswege terug. Je kunt de goederen dan opeisen en zo nodig beslag laten leggen om ze veilig te stellen.

Een belangrijk voordeel is dat het een wettelijk recht is. Je hoeft het dus niet vooraf in je contract of algemene voorwaarden op te nemen.

Wanneer kun je het recht van reclame gebruiken?

Het recht van reclame geldt alleen als aan een aantal voorwaarden is voldaan.

Het moet gaan om roerende zaken die jij als verkoper hebt geleverd, terwijl de koopprijs niet volledig is betaald.

Daarnaast moet aan de voorwaarden voor ontbinding zijn voldaan. Dat betekent dat de koper in verzuim moet zijn. In veel gevallen is dat zo zodra de betalingstermijn is verstreken, maar controleer altijd of een ingebrekestelling nodig is.

Verder moeten de goederen nog identificeerbaar zijn. Ze mogen niet zijn verwerkt of zodanig zijn veranderd dat ze niet meer als jouw product herkenbaar zijn.

Ook mogen de goederen nog niet rechtsgeldig zijn doorgeleverd aan een derde die te goeder trouw is. In dat geval ben je ze in principe kwijt.

Let op de termijnen

Het recht van reclame is aan strikte termijnen gebonden. Je moet het recht tijdig en schriftelijk inroepen.

De wet kent twee vervaltermijnen. Het recht van reclame vervalt pas wanneer zowel:

• zes weken zijn verstreken nadat de vordering tot betaling opeisbaar is geworden; én
• zestig dagen zijn verstreken sinds de dag waarop de goederen bij de koper, of bij iemand die voor hem handelt, zijn opgeslagen.

Dat betekent dat niet iedere overschrijding meteen fataal is. Pas als beide termijnen zijn verstreken, vervalt het recht definitief. Snel handelen blijft daarom essentieel, zeker bij betalingsproblemen of een dreigend faillissement.

Recht van reclame bij faillissement

Juist bij een faillissement is het recht van reclame een krachtig middel.

Ook na faillietverklaring kun je het recht van reclame nog inroepen. Je moet je dan wenden tot de curator. Die moet de gelegenheid krijgen om de koopprijs alsnog te voldoen of zekerheid te stellen.

In de praktijk geef je de curator daarvoor een redelijke termijn. Vaak wordt een termijn van ongeveer veertien dagen gehanteerd.

Als de curator niet betaalt of geen zekerheid stelt, kun je de goederen terugnemen. Daarmee voorkom je dat je als gewone (concurrente) schuldeiser achteraan in de rij belandt.

En hoe zit het met eigendomsvoorbehoud?

Veel ondernemers werken met een eigendomsvoorbehoud in hun algemene voorwaarden. Dat is een sterk instrument, maar alleen als het juridisch correct is ingericht.

In de praktijk gaat het daar regelmatig mis. Algemene voorwaarden zijn bijvoorbeeld niet geldig van toepassing verklaard of niet op de juiste manier ter hand gesteld. In dat geval kan een beroep op het eigendomsvoorbehoud stranden.

Curatoren zijn hier in faillissementen scherp op. Als de formaliteiten niet kloppen, ontstaat discussie of vervalt je positie volledig.

Het recht van reclame is dan een belangrijk alternatief. Je bent daarbij niet afhankelijk van algemene voorwaarden en de bijbehorende formaliteiten.

Praktische conclusie

Het recht van reclame is een relatief onbekend, maar zeer effectief instrument om onbetaalde leveringen veilig te stellen.

Vooral bij betalingsproblemen of faillissement kan het het verschil maken tussen je goederen terugkrijgen of achteraan aansluiten als schuldeiser.

De belangrijkste aandachtspunten zijn duidelijk: voldoe je aan de voorwaarden en handel je snel, dan heb je een krachtig middel in handen.

Daarom is het verstandig om bij onbetaalde leveringen niet alleen te denken aan incasso, maar ook direct te beoordelen of het recht van reclame kan worden ingezet. Dat kan je positie aanzienlijk versterken.