Je gaat een bedrijf starten. Gefeliciteerd, dat is een mooie en spannende stap. Waarschijnlijk ben je al druk bezig met je ondernemingsplan, je inschrijving bij de KvK en het vinden van je eerste klanten. Maar naast al die praktische zaken moet je ook een belangrijke juridische keuze maken: in welke rechtsvorm ga je ondernemen?

Voor veel starters komt die keuze neer op twee opties: de eenmanszaak of de BV. Op het eerste gezicht lijkt het vooral een fiscale afweging, maar in de praktijk draait het minstens zo veel om risico, aansprakelijkheid en je plannen voor de toekomst.

In dit blog leg ik je uit hoe die keuze juridisch in elkaar zit – en waar je als ondernemer echt op moet letten.

De eenmanszaak: snel en eenvoudig starten

De eenmanszaak is de meest gekozen rechtsvorm onder startende ondernemers. Dat is niet zo gek: je kunt er snel mee beginnen en de kosten zijn beperkt. Een gang naar de notaris is niet nodig en ook administratief blijft het relatief overzichtelijk.

Juridisch is de eenmanszaak geen rechtspersoon. Dat betekent dat er geen scheiding bestaat tussen het vermogen van de onderneming en jouw privévermogen. Jij als ondernemer sluit zelf de overeenkomsten en bent verantwoordelijk voor alle verplichtingen.

Dat maakt de eenmanszaak laagdrempelig, maar ook risicovol. Als je onderneming schulden maakt, ben je daarvoor persoonlijk aansprakelijk. Gaat het mis en blijven er schulden over, dan worden die verhaald op jouw privévermogen. In het uiterste geval kun je privé failliet gaan of in een schuldsaneringstraject terechtkomen.

Voor ondernemers die met beperkte risico’s starten – bijvoorbeeld als zelfstandig dienstverlener – hoeft dat geen probleem te zijn. Maar zodra je werkt met grotere investeringen, personeel of aansprakelijkheidsgevoelige activiteiten, wordt dit een belangrijk aandachtspunt.

De fiscale kant: aantrekkelijk, maar niet doorslaggevend

Een reden waarom veel starters voor een eenmanszaak kiezen, is de fiscale behandeling. Als je voldoet aan het urencriterium, kun je gebruikmaken van regelingen zoals de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de MKB-winstvrijstelling.

Deze regelingen kunnen nog steeds financieel voordeel opleveren, afhankelijk van de hoogte van je winst en de actuele tarieven. Tegelijk worden ze de laatste jaren afgebouwd en zijn ze sterk afhankelijk van je persoonlijke situatie. Het is dus verstandig om ze mee te nemen in je afweging, maar er niet uitsluitend op te sturen.

De BV: meer structuur en bescherming

Een BV werkt juridisch fundamenteel anders. De BV is een rechtspersoon en heeft een eigen vermogen. Dat betekent dat de BV zelf overeenkomsten sluit en zelf aansprakelijk is voor haar schulden.

Voor jou als ondernemer betekent dit dat je privévermogen in beginsel buiten schot blijft. Dat is een belangrijk verschil met de eenmanszaak en vaak een reden om voor een BV te kiezen, met name als de risico’s toenemen.

Die bescherming is overigens niet absoluut. Als bestuurder kun je onder omstandigheden alsnog privé aansprakelijk worden, bijvoorbeeld bij onbehoorlijk bestuur of als je persoonlijk garanties afgeeft. Maar in de basis biedt de BV wel een duidelijk andere risicopositie.

Wanneer komt een BV in beeld?

In de praktijk zie je dat een BV vooral interessant wordt als een onderneming een volgende fase ingaat. Bijvoorbeeld als je:

• grotere financiële verplichtingen aangaat;
• personeel in dienst neemt;
• met investeerders wilt werken;
• of een onderneming opbouwt die je later wilt uitbreiden of verkopen.

Ook fiscaal kan een BV aantrekkelijker worden dan een eenmanszaak, maar daar is geen harde grens voor te geven. Vanaf grofweg een winstniveau rond de één à anderhalve ton kan een BV fiscaal aantrekkelijker worden, maar dat hangt sterk af van jouw concrete cijfers, de hoogte van het gebruikelijk loon en het actuele belastingregime.

De keerzijde van een BV

Tegenover de voordelen van een BV staan ook extra verplichtingen. Voor de oprichting moet je naar de notaris en er moeten statuten worden opgesteld.

Daarnaast zijn de administratieve verplichtingen zwaarder dan bij een eenmanszaak. Ook een eenmanszaak heeft natuurlijk een administratieplicht, maar bij een BV komt daar onder meer het opstellen en (in beperkte vorm) publiceren van een jaarrekening bij. Dat brengt doorgaans hogere kosten met zich mee.

Fiscaal werkt een BV bovendien anders. De BV betaalt vennootschapsbelasting over de winst en als directeur-grootaandeelhouder moet je rekening houden met het gebruikelijk loon. Keer je winst uit, dan speelt ook de belastingheffing in box 2 een rol.

Samen ondernemen: let extra goed op

Start je samen met iemand anders, dan kun je geen eenmanszaak gebruiken. In de praktijk wordt dan vaak gekozen voor een VOF of een BV-structuur.

Een VOF is relatief eenvoudig op te zetten, maar kent een belangrijk risico: vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk. Dat betekent dat je ook aansprakelijk bent voor schulden die je compagnon namens de VOF maakt. Dat risico wordt in de praktijk nog wel eens onderschat.

Wat kiezen ondernemers in de praktijk?

Veel ondernemers beginnen met een eenmanszaak en stappen later over naar een BV. Dat is vaak een logische route: je start eenvoudig en houdt de kosten laag, en kiest pas voor meer structuur en bescherming als je onderneming groeit.

Belangrijk is wel dat je dat moment herkent. Te lang doorgaan met een eenmanszaak terwijl de risico’s toenemen, kan je privé duur komen te staan.

Conclusie: kijk verder dan alleen belasting

De keuze tussen een eenmanszaak en een BV is uiteindelijk een afweging tussen eenvoud, risico en groeiplannen.

Een eenmanszaak is laagdrempelig en kan fiscaal aantrekkelijk zijn in de startfase, maar kent volledige privéaansprakelijkheid. Een BV biedt meer bescherming en flexibiliteit, maar brengt ook meer kosten en verplichtingen met zich mee.

De juiste keuze hangt dus niet alleen af van wat fiscaal voordelig is, maar vooral van hoeveel risico je privé wilt lopen en waar je met je onderneming naartoe wilt.

Sta je op het punt om te starten of twijfel je of je huidige rechtsvorm nog past bij je onderneming? Dan is het verstandig om dit vooraf goed te laten toetsen. Dat voorkomt dat je later moet herstellen wat je aan de voorkant beter had kunnen inrichten.