Als ondernemer kun je veel zelf beslissen. Maar sommige overeenkomsten raken direct je privévermogen, en daarmee ook je partner en gezin. In die gevallen eist de wet dat je partner toestemming geeft.

In de praktijk gebeurt dat vaak via medeondertekening, maar juridisch draait het om toestemming. Ontbreekt die toestemming terwijl die wel vereist is, dan kan dat verstrekkende gevolgen hebben.

Wanneer is toestemming nodig?

De hoofdregels staan in artikel 1:88 BW. Toestemming van je partner is onder meer vereist bij rechtshandelingen met betrekking tot de echtelijke woning, zoals verkoop of hypotheek, bij bepaalde grote giften, bij koop op afbetaling en bij borgstellingen en andere zekerheden voor schulden van derden.

Voor ondernemers is vooral die laatste categorie van belang: privé borg staan voor zakelijke verplichtingen.

Voorbeeld: borgstelling bij financiering

Vraag je een zakelijke financiering aan, dan zal de bank vaak verlangen dat je je ook privé borg stelt. Daarmee kan de bank jouw privévermogen aanspreken als de onderneming haar verplichtingen niet nakomt.

Juist omdat dit direct gevolgen kan hebben voor je partner en gezin, is diens toestemming in beginsel vereist.

Dat geldt ook als je via een BV onderneemt. De BV biedt weliswaar een afgescheiden vermogen, maar zodra je persoonlijk zekerheid verstrekt, zoals een borgstelling, komt het toestemmingsvereiste alsnog in beeld.

Dit staat bovendien los van het huwelijksvermogensregime. Ook als je op huwelijkse voorwaarden bent getrouwd, kan toestemming van je partner verplicht zijn.

Wat als je partner geen toestemming geeft?

Ontbreekt toestemming terwijl die wel vereist was, dan is de rechtshandeling vernietigbaar op grond van artikel 1:89 BW. Alleen je partner of geregistreerd partner kan zich op deze vernietigingsgrond beroepen. Dat betekent dat de overeenkomst geldig blijft zolang zij niet wordt vernietigd, dat je partner de rechtshandeling alsnog kan vernietigen en dat die vernietiging in beginsel terugwerkt tot het moment van aangaan.

In de praktijk treft dit vaak de wederpartij, bijvoorbeeld een bank die haar zekerheid ziet verdwijnen. Maar ook jij loopt risico. Als je onjuiste informatie verstrekt over je huwelijkse situatie of verzwijgt dat toestemming ontbreekt, kun je onder omstandigheden aansprakelijk zijn uit onrechtmatige daad.

Uitzondering voor de DGA

Voor directeur-grootaandeelhouders geldt een belangrijke uitzondering. Toestemming is niet nodig als je bestuurder bent van een BV of NV, je alleen of samen met je medebestuurders de meerderheid van de aandelen houdt, en de rechtshandeling plaatsvindt in de normale uitoefening van het bedrijf.

Die uitzondering wordt in de rechtspraak streng uitgelegd. Niet elke borgstelling valt daar dus onder. Met name bij risicovolle financieringen, herstructureringen of reddingsoperaties oordeelt de rechter regelmatig dat geen sprake is van normale bedrijfsuitoefening. In dat geval was toestemming alsnog vereist.

En bij een eenmanszaak?

Voor de ondernemer met een eenmanszaak bestaat geen vergelijkbare, duidelijke wettelijke uitzondering zoals bij de DGA. Of toestemming nodig is, hangt dan af van de concrete rechtshandeling en de omstandigheden van het geval.

Zeker bij borgstellingen en andere privézekerheden ligt een toestemmingsvereiste al snel in beeld. Voorzichtigheid is hier dus extra belangrijk.

Praktische conclusie voor ondernemers

Bij veel dagelijkse besluiten kun je als ondernemer zelfstandig handelen. Maar bij risicovolle rechtshandelingen, en dan vooral borgstellingen en andere privézekerheden, kan toestemming van je partner verplicht zijn.

Ontbreekt die toestemming, dan kan de overeenkomst later worden vernietigd, met grote gevolgen voor jou, je partner en de wederpartij.

Sta je op het punt een borgstelling of andere zekerheidsafspraak te tekenen, laat dan vooraf toetsen of toestemming vereist is, of je mogelijk onder een uitzondering valt en hoe je toestemming of die uitzondering zorgvuldig vastlegt.

Dat voorkomt discussies achteraf en kan grote financiële risico’s beperken.